Kontrol Listesi¶

1. Cins: Lâtince ismi, yazarı, künye bilgisi ve Türkçe adı ile künyesi yazıldı mı?

Örnek

NARTHECIUM Huds., Fl. Angl.: 127 (1762), [kor. ad / nom. cons.]. / Düğünvar, Türk. Bitkileri List., s. 624 (2012).

2. Cins: sinonimleri yayın künyesi ile beraber yazıldı mı? Varsa “nom. illeg, nom. inval.” gibi kısaltmalar, Türkçeleri ile birlikte eklendi mi?

Örnek

Sin.: Helleborus Gueldenst., Reis. Russland 2:196 (1791), [yasd. ad / nom. illeg.].

3. Cinsin tip türü ve varsa baziyonimi, yazarı ile birlikte yazıldı mı? Lektotip ise belirtildi mi? Ayrıca Lektotip atayana atıf yapıldı mı?

Örnek

Tip tür: N. ossifragum (L.) Huds., (Anthericum ossifragum L.).

Lektotip tür: E. distachya L. M.L. Green tarafından belirlenmiştir: Prop. Brit. Bot. 192 (1929).

4. Cins betimi aşağıdaki sıraya göre yazıldı mı?

Betimlemede izlenecek genel sıra şudur: Tümden parçaya; aşağıdan yukarıya ve dıştan içe doğru.

Bunun dışında organ sırası aşağıdaki gibi olmalıdır; uygun olduğu yerde “sayı, biçim, boyut, doku” sırası izlenmelidir.

Noktalama işaretlerine gelince genel kural şudur: Bir organdan diğerine geçerken cümleler nokta (.) ile; organ kısımları arası noktalıvirgül (;) ile ve bir kısmı betimleyen niteleyici sözcükler arası virgül (,) ile ayrılmalıdır. Eğer cümle çok uzun oluyorsa, gerektiğinde cümleler tamamen bölünebilir.

Bitki (genel)
Kök
Gövde
Yaprak
Çiçekdurumu
Çiçek (çiçek örtüsü)
Androkeum
Ginekeum
Meyva
Tohum

Örnek

Rizomlu, çokyıllık otsu bitkiler. Gövde tek, dik, silindirik, içi boş, ince kınlarla çevrili, yapraklı. Yapraklar genellikle tabana yakın, gövdede yukarı doğru küçülür, helezonî dizilişli, sapsız, basit, pileli, şeritsi, şeritsi-mızraksı, tersmızraksı, geniş yumurtamsı, eliptik ilâ geniş eliptik, havlı tüylü ya da tüysüz; damarlanma paralel, birkaç belirgin damarlı. Bırakte ve bırakteoller mızraksı. Çiçekdurumu sapı ülgerli. Çiçekdurumu bileşik salkım, havlı, uçta. Çiçek sapı tepalden kısa, yayık. çiçek aktinomorf, erselik ya da andromonoyik, purotandroz; tepal (4-5-) 6(-8) tane, iki sıralı, mızraksı ilâ geniş eliptik, kaşıksı ya da dikdörtgensi, uçta küt veya sivri, tabanda daralmış, sarı-yeşil, üst yüzü tüysüz, alt yüzü tüylü, kalıcı; balözü keseleri her tepalin tabanında, V şeklinde, hafif şişkin, koyu yeşil. Erkek organ 6 adet (nadiren 4-5-8); filâment belirgin, serbest, ipliksi, tabanda genişlemiş; anter bir tekalı, böbreksi, yüreksi veya dairesel; sırttan bağlı, kalıcı. Dişi organ 3 karpelli, karpeller biraz birleşik. Yumurtalık ⅓ oranında altdurumlu, 3-bölümlü; pilasentalanma eksenden; her bölüm 4-40 tohum taslaklı; sitilus 3 parçalı, ayrı, dik ya da geri kıvrık, kalıcı; sitigmalı. Meyve bir perdeli kapsül. Tohum eliptik ilâ mekiksi, basık, çoğunlukla kanatlı; kanatlar geniş, kahverengi.

5. Cinsin yayılış alanı, dünyadaki yaklaşık tür sayısı, Türkiye’deki takson sayısı (melez) ve varsa endemik sayısı yazıldı mı?

Örnek

Fritillaria (Terslâle) cinsi Kuzey Yarıküre’nin ılıman bölgelerinde, Alaska’dan Kuzeybatı Meksika’ya, O. ve G. Avrupa, Akdeniz çevresi, KB., KD. ve G. Asya hariç Asyanın diğer bölgeleri ve KB. Afrika’da yaklaşık 140 kadar tür ile temsil edilmektedir. Türkiye’de ise 43 tür ile temsil edilir ve bunların 21’i endemiktir.

6. Cinsle ilgili önemli kaynaklar (monograf, revizyon gibi) belirtildi mi?

Örnek

Baytop, A. ve Argöksel, H. (1972). Trakyada Ephedra cinsi. İstanbul Üniv. Eczac. Fak. Mecm. 8(1): 55-62.

Stapf, O. (1889). Die arten der gattung Ephedra. Denk. Akad. Wiss. Wien. Math.- Nat. Kl. 56: 1-112.

7. Cins’te, varsa Türkiye’de yaygın yetiştirilen bitkilerden (sadece Lâtince ve Türkçe adları verilerek) bahsedildi mi?

Örnek

Zantedeschia aethiopica (L.) Spreng. [gelinçiçeği] ve Colocasia esculenta (L.) Schott [gölevez] yetiştirilmektedir.

8. Birden fazla türü olan cinslerde tür teşhis anahtarı verildi mi?

9. Tür: Lâtince ismi, yazar, künye bilgisi ve Türkçe adı künyesi ile birlikte yazıldı mı? Melez tür ise “×” işareti koyulup, ataları verildi mi?

Örnek

N. balansae Briq., Annuaire Conserv. Jard. Bot. Genève 5: 77 (1901). / Düğünvar, Türk. Bitkileri List., s. 624 (2012)

V. × abandense Hub.-Mor., Bauhinia 1(1): 10 (1955). (V. bithynicum x V. speciosum). / abant sığırkuyruğu.

10. Yeni betimlenen bir takson için İngilizce/Lâtince diyagnoz veya betim, ayrıca Türkçe betim ve yeni Türkçe bilimsel isim verildi mi? Tip örneği ve herbaryum bilgisi doğru yazıldı mı?

11. Türün tip örneği (yayılış, habitat, rakım, toplayıcı(lar) ve numarası gibi) etiket bilgileri yazıldı mı? Lektotip ise künyesi ile beraber, herbaryum bilgisi yazıldı mı? Varsa barkod ve görüldüyse “!” işareti belirtildi mi? LEKTOTİP VE NEOTİP ilk defa burada belirlenmişse “… burada belirlenmiştir” ifadesi eklendi mi? Belirlenen lektotip ve neotipler için kısa bir yorum/açıklama yazıldı mı?

Örnek

Tip örneği: [Türkiye, Rize] région alpine du Lazistan (Lazistan Dağlık bölge), audessus de Djimil (Cimil), 2200 m, Balansa (holo. G!).

Lektotip: Europe “Habitat in Gallia Narbonensis, Hispaniae Saxosis collibus marinis”. Herb. Clifford: 465, Ephedra 1 (BM 000647523[!]).

“Ek 9- Tip Yazımı” belgesine bakınız.

12. Varsa türün baziyonim veya sinonimleri yayın künyesi ile beraber yayın yılı sırasına göre yazıldı mı? Varsa “nom. illeg, nom. inval.” gibi kısaltmalar, Türkçeleri ile birlikte eklendi mi? Sinonimlerin tiplerinin görüldüğüne dair ünlem “!” işareti uygun biçimde (doğrudan inceleme, veb’de inceleme gibi) eklendi mi? Takson isimleri IPNI “International Plant Names Index”den kontrol edildi mi?

Örnek

Sin.: N. caucasicum Miscz., Fl. Cauc. Crit. 2(4): 83 (1912). F. nobilis Baker, Bot. Mag. 122: t. 7500 (1896), [yasd. ad / nom. illeg.].

13. Türün betimi aşağıda belirtilen sıraya göre yazıldı mı?

Betimlemede izlenecek genel sıra şudur: Tümden parçaya; aşağıdan yukarıya ve dıştan içe doğru.

Bunun dışında organ sırası aşağıdaki gibi olmalıdır; uygun olduğu yerde “sayı, biçim, boyut, doku” sırası izlenmelidir.

Noktalama işaretlerine gelince genel kural şudur: Bir organdan diğerine geçerken cümleler nokta (.) ile; organ kısımları arası noktalıvirgül (;) ile ve bir kısmı betimleyen niteleyici sözcükler arası virgül (,) ile ayrılmalıdır. Eğer cümle çok uzun oluyorsa, gerektiğinde cümleler tamamen bölünebilir.

Bitki (genel)
Kök
Gövde
Yaprak
Çiçekdurumu
Çiçek (çiçek örtüsü)
Androkeum
Ginekeum
Meyva
Tohum

Örnek

Bitki rizomlu, tüysüz, çokyıllık, öbekler halinde, 13-38 cm boyunda (çiçekdurumu dahil). Rizom yatay. Gövde yükselici veya dik. Çiçekli gövdeler 8,5-33,5 cm (çiçekdurumu hariç), silindirik. Yapraklar çoğunlukla tabanda, kılıcına, şeritsi (lineer), çiçeksiz sürgünlerde 31-186 x 1,5-5 mm, çiçekli gövdede 2-3 tane, yukarı doğru önemli ölçüde küçülür, en üstteki bazan bırakte gibi, yapraklar ayrılma bölümü hariç eşit aralıklı uzunluğuna çizgi-çizgi, solarken önce kavuniçi renk alır, kenarlarda düz, iç tarafta (gövdeye bakan) zarsı; zarsı kenar 0,5 mm eninde. Çiçekdurumu salkım, 2,5-8,5 x 1,0-1,5 cm; meyveye dönüştükçe uzar. Bırakteler yeşil, mızraksı, üç damarlı, ucu sipsivri ilâ kuyruksu, kenarları incecik zarsı, beyaz; en alttak bırakte en çok 13 x 1,5 mm; bırakteol bir tane, en çok 4 x 0,2 mm, yeşil, kenarlarda incecik zarsı, beyaz. Tepaller 6 tane, mızraksı, 6,5-7 x 1,0-1,4 mm; çiçekte iken dış yüzde yeşilimsi kavuniçi (zeytuni), kenarlarda ve iç yüzde kavuniçi, meyve zamanı dökülmez, inatçı. Sitamenler 6 tane, serbest; filamentler 2,5-4,5 mm uzunluğunda, ipliksi, sarı tüylü; başçık yakl. 1 mm uzunluğunda, kavuniçi renkli. Yumurtalık 1,7-3 x 1,2-2,5 mm, yumurtamsı, sipsivri; sitilus 1-2 mm uzunluğunda; sitigma yakl. 1 mm. Meyva kapsül, yumurtamsı, uzunca sipsivri, 7 x 2 mm.

14. Çizilecek herbaryum örneğine ve hangi parçasının çizileceğine karar verildi mi? Ressama bu materyal verildi mi? Eğer canlı örnekse herbaryum materyali haline getirilip numara verildi mi? Çizimin yapıldığı parçaların herbaryum örnekleri ilgili türün altında incelenen örnekler arasında verildi mi?

15. Şekil altı yazıları kontrol edildi mi?

15a. Çiçeklenme zamanı incelenen örneklere dayalı olarak yazıldı mı?

16. Habitat bilgisi ve rakım incelenen örneklere dayalı olarak yazıldı mı?

Örnek

Habitat: Turbalıklar, bataklıklar, nemli çayırlıklar, ıslak volkanik kayalar, (200-) 1510-2025 m.

17. Gerekiyorsa alttür/varyete/forma teşhis anahtarı verildi mi?

18. Türkiye yayılışı yazım kuralı ‘Ek 6’da verilen Şekil 1’e göre incelenen örneklere dayalı olarak sıralandı mı? TBL’de verilen yayılıştan eksik ise kısa bir yorum/tartışma tür altına yazıldı mı?

Örnek

Türkiye yayılışı: O. ve D. Karadeniz Bölümleri, Antalya Bölümü.

19. Herbaryum kayıtları illere göre alfabetik sırada verildi mi? Görüldü simgeleri doğru şekilde kullanıldı mı (Ek 9)?

Örnek

Herbaryum örnekleri:

Artvin (Çoruh): Murgul’un üstü, Şavvaltepe 1600 m, dere kenarı, turbamsı çayırlık, 11 viii 1957, Davis ve Hedge (D. 32240) (E!).

Artvin: Hopa ile Arhavi arası, 9. km, 200 m, dik, nemli kuzey yamaçlar, volkanik arazi, 02 viii 1966, P.H.Davis 47711 (E[veb!]).

Rize: Çamlıhemşin, Ayder-Kaler arası, 40°56'25,7"K, 41°08'03,7"D, 1510 m, sarp, ıslak granit kaya, 29 vi 2014, A.Güner 16264, M.Öztekin ve C.Atay (NGBB!).

Rize: Çamlıhemşin, Ceymakçur Yaylası, 40°54'39,3"K, 41°09'54,7"D, 2025 m, bataklık yamaçlar, granit arazi, 29 vi 2014, A.Güner 16263, M.Öztekin ve C.Atay (NGBB!).

Trabzon: Sürmene, Köprübaşı, Ağaçbaşı Yaylası, 1930 m, çayırlık, turbalık ve bataklık, 19 viii 1983, A.Güner 5364 (NGBB[!]).

Not

Eski kayıtlarda ilçe olarak verilip sonradan il olan yerler, güncel hali ile verilecektir.

Örnek

Konya: Karaman....., Zonguldak: Bartın...., Karaman:.... Bartın:.... şeklinde verilecektir.

20. İncelenen örneklere “Det” etiketi yapıştırıldı mı?

21. Çizilen örnek, incelenen örneklerde de verildi mi?

22. Türle ilgili gerekli görülen birkaç cümle ile ifade edilecek notlar var mı?

Örnek

“Süs bitkisi veya ekonomik bitki olarak yetiştirilmektedir” gibi.

23. Endemik ise endemik ifadesi yazıldı mı?

Örnek

Endemik

24. Endemik değilse Dünya yayılışı verildi mi?

Örnek

Rusya, Gürcistan

25. Biliniyorsa bitki coğrafyası bölgesi belirtildi mi? Bilinmiyorsa öneri var mı?

Örnek

Karadeniz elementi

26. Yararlanılan diğer kaynaklar verildi mi?

27. Cins içerisindeki türlerin sırası filogenetik olarak düzenlendi mi?