Sinonim Yazımı¶
Aşağıda Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekilleri ve bunların yerine RTF için önerilen yazım şekileri yazılmıştır. Modern floralarda sinonim yazım şekillerinde genel olarak şu kaideler benimsenmiştir: sinonimdeki isim geçerli yayınlanmış bir takson ismi ise tam atıf (yani yazar, kaynak ve tarih belirtilerek atıf ) yapılarak yazılmalıdır (1. çeşit).
İsmin kullanımının orijinal yazarın kullanımından farklı olduğu durumda, yani ismin yanlış bitkiler için kullanıldığı ve bu bitkilerin de sinonim olduğu durumda, sinonim yapan kişi yanlış kullanımın yapıldığı kaynağa (takson hakkındaki bilgilerimize önemli ölçüde katkıda bulunacağından dolayı) atıf yapılması gerektiğini düşünüyorsa tam atıf yapılmalıdır (2. çeşit). Yukarıdaki iki durumun dışında —örneğin geçersiz yayınlanmış ya da herbaryum örneğinde yazılmış, yayınlanmamış bir isim gibi— sinonim verilmesi gerekiyorsa yapılan sinonimler atıf yapılmadan verilmelidir (3. çeşit). Bazı durumlarda yukarıdaki iki durum aynı sinonim için karışık şekilde söz konusu olabilir (4. çeşit). Sinonimde ünlem işareti tip örneğinin incelendiği anlamına gelmektedir (5. Sinonimde ünlem işareti). Sinonimde baziyonim mutlaka ilk sinonim olarak yazılmalıdır (6. Baziyonim Yazımı).
1. Çeşit Sinonim Örnekleri¶
Örnek 1.1.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli:
Syn: Osmunda crispa L., Sp. Pl. 1067 (1753).
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: Osmunda crispa L., Sp. Pl. 2: 1067 (1753).
Örnek 1.2.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli:
Syn.:Gymnogramma leptophylla (L.) Desv. in Berl. Mag. 5: 305 (1811).
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: Gymnogramma leptophylla (L.) Desv., Berl. Mag. 5: 305 (1811).
2. Çeşit Sinonim Örnekleri¶
Örnek 2.1.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli:
Syn.: A. pectinata sensu Boiss., Fl. Orient. 5: 701 (1884) non DC.
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: A. pectinata [Boiss.’e göre / sensu Boiss.], Fl. Orient. 5: 701 (1884) [DC.’ninki değil / non DC.].
Örnek 2.2.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli:
Syn.: L. tristachyum sensu Grossh., Fl. Kavkaza, ed. 2, 1: 50 (1939).
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: L. tristachyum [Grossh.’e göre / sensu Grossh.], Fl. Kavkaza, ed. 2, 1: 50 (1939). Burada “non” yazılmamıştır, bu nedenle Türkçesinde de “değil” yazılmamıştır.
Örnek 2.3.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli:
Syn.: C. caucasicum Petr. subsp. cladophorum Petr. in Trudy Tiflissk. Bot. Sada 12(1): 39 (1912) pro parte.
RTF için Önerilen yazım şekli:
Sin.: C. caucasicum Petr. subsp. cladophorum Petr., Trudy Tiflissk. Bot. Sada 12(1): 39 (1912) [kısm. / pro parte].
3. Çeşit Sinonim Örnekleri¶
İncelenen kaynaklarda “auct., non”, “auct. pl., non”, “auct. mult., non”, “sensu auct., non”, “sensu auct. pl., non” ya da “sensu auct. mult.” kısaltmaları eş anlamda kullanılmıştır).
Aşağıda verilen 6 farklı yazım hemen hemen aynı anlama gelmektedir.
Örnek 3.1. Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekilleri (burada kısaltılmış biçimleri verilen ibarelerin tam şekillerini “kısaltmalar” metninde bulabilirsiniz):
Örnek 3.1.1.
Syn.: C. viscosum auct., non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / auct., non L.].
Anlamı: “muhtelif yazarların ama adı geçenin ki değil”
Örnek 3.1.2.
Syn.: C. viscosum auct. pl., non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / auct.pl., non L.].
Anlamı: “çoğu muhtelif yazarın ama adı geçenin ki değil”
Örnek 3.1.3.
Syn.: C. viscosum auct. mult., non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / auct. mult., non L.].
Anlamı: “çoğu muhtelif yazarın ama adı geçenin ki değil”
Örnek 3.1.4.
Syn.: C. viscosum sensu auct., non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / sensu auct., non L.].
Anlamı: “muhtelif yazarlara göre, ama adı geçenin ki değil”
Örnek 3.1.5.
Syn.: C. viscosum sensu auct. pl, non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / auct., non L.].
Anlamı: “muhtelif yazarlara göre, ama adı geçenin ki değil”
Örnek 3.1.5.
Syn.: C. viscosum sensu auct. mult., non L.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl., L.’nin ki değil / sensu auct. mult., non L.].
Anlamı: “çoğu muhtelif yazara göre, ama adı geçenin ki değil”.
Örnek 3.1.6.
Syn.: C. viscosum auct. mult. pro. max. parte.
RTF Biçimi:
Sin.: C. viscosum [muht. yzrl. / auct. mult. pro. max. parte].
Anlamı: “yazarların büyük çoğunluğuna göre”.
Floralarda karşılaşılabilecek başka sinonim yazım şekilleri:
Örnek 3.2.
Syn.: Parnassia caroliniana Can. auct., non Michx.
Burada Kanadalı yazarlar genel anlamda kullanıldığı için tam atıf almamıştır.
RTF için Önerilen yazım şekil:
Sin.: Parnassia caroliniana [muht. yzrl., Michx.’inki değil / auct., non Michx.].
Böyle durumlarda da RTF’deki biçimi muhafaza ederek kullanıyoruz.
Örnek 3.3.
Syn.: Montia rivularis Amer. auct. & C.C.Gmel., p.p.
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: Montia rivularis [muht. yzrl. ve C.C.Gmel.’e göre, kısm. / auct. & C.C.Gmel., p.p.].
Böyle durumlarda da RTF’deki biçimi muhafaza ederek kullanıyoruz; ancak “Montia rivularis C.C.Gmel.” geçerli bir isim olmadığı için tam atıf almamıştır.
4. Çeşitli Sinonim Örnekleri¶
Örnek 4.1.
Floralarda karşılaşılabilecek sinonim yazım şekli
Syn.: Alsine Gaertn., Fruct., 2: 223 (1791) et auct. multo, non L.
RTF için Önerilen yazım şekli
Sin.: Alsine [Gaertn.’in ki (Fruct., 2: 223, 1791) ve muht. yzrl., L.’nin ki değil / et auct. multo, non L.].
Gaertn. Burada kendince Alsine L.’nin betimini vermiştir, fakat Linne’nin orijinal betimine uymamaktadır, başka bir taksonun betimini vermiştir. Kaynaklarda bazı yerlerde Alsine Gaertn. adlı bir cins ismi karşımıza çıkmakla birlikte, bu cins hiçbir zaman amaçlanmamış ve geçerli yayınlanmamıştır.
5. Sinonimde Ünlem (!) işareti:¶
Sinonimde Ünlem işareti TİP ÖRNEĞİNİN İNCELENDİĞİ anlamına gelir.
Örnek 5.1.
Sin.: R. anemonifolius DC. var. balansae Boiss., Fl. Orient. Suppl. 13 (1888)! R. tauricus Freyn, Bull. Herb. Boiss. 1: 248 (1901)!
6. Baziyonim Yazımı:¶
Sinonimde baziyonim, “Baz.” kısaltması kullanılarak, mutlaka ilk sinonim olarak yazılmalıdır. Sonraki diğer sinonimler mutlaka tarih sırasına göre dizilmelidir.
Örnek 6.1.
P. marantae (L.) K.H.Shing, Indian Fern J. 10(1–2): 229 (1994) [1993]. / Telek eğreltisi, Tür. Bitk. List., s. 9 (2012).
Baz.: Acrostichum marantae L., Sp. Pl. 2: 1071 (1753).
Sin.: Ceterach marantae (L.) DC., Fl. Franc. ed. 3. 2: 567 (1805).
Cheilanthes marantae (L.) R.Br., Prodr. Fl. Nov. Holland. 145 (1810).
Notholaena marantae (L.) R.Br., Prodr. Fl. Nov. Holland. 146 (1810).
Cincinalis maranthae (L.) Desv., Berl. Mag. 5: 312 (1811).
Gymnogramma marantae (L.) Mett., Fil. Hort. Bot. Lips. 43 (1856).
Gymnopteris marantae (L.) Ching, Acta Phytotax. Sin. 10: 303 (1965).
Paraceterach marantae (L.) R.M.Tyron, Amer. Fern J. 76(4): 186 (1986).
Türkçe sinonim örneği¶
9- T. cinnabarina K.Perss.
Subsp. toprakii Yıldırım & Eker, Phytokeys 69: 66 (2016). / Efe lâlesi, yeni Türkçe bilimsel ad.
Türkçe sin.: milâslâlesi, PhytoKeys 69: 69 (2016), [mükr. geçz. ad; milâslâlesi (Fritillaria milasense Tekşen & Aytaç) değil, Türk. Bitkileri List., s. 606 (2012)).
3- E. rauwolffii (Blume) Schott,
a- Var. rauwolffii / Yılanbacağı. Şekil 1077, harita 175.
Tip örneği: …….
Sin.: Arum rauwolffii Blume, Rumphia 1: 122 (1836). Heli……Eminium heterophyllum (Blume) Schott, Syn. Aroideae 3: 16 (1855), yeni sin. / syn. nov.
Türkçe sin.: Yaman yılanbacağı, Türk. Bitkileri List., s. 89 (2012), [Eminium heterophyllum (Blume) Schott’un Türkçe adı].
Türkçe aktarma ad örneği¶
2- I. gymnocarpa (Gennari) A.Braun, Monatsber. Königl. Preuss. Akad. Wiss. Berlin 1863: 555 (1864). / Güdük çimeğrelti, aktarma ad (adı aktarılan: I. subinermis (Durieu) Cesca & Peruzzi, Türk. Bitkileri List., s. 1 (2012)).