Genel Çizim Kuralları¶

Herbaryum Künyesi ve Toplayıcı numarası¶

Bir bitki resmi ne kadar güzel ve görkemli olursa olsun, resmin çizildiği materyale atıf yapılmadığı sürece bilimsel resim olmayacaktır ve RTF’de yayınlanamaz. Atıf, resmin çizildiği herbaryum örneğinin toplayıcısı, varsa toplayıcı numarasını, bulunduğu herbaryumun kısaltmasını ve varsa herbaryum barkodunu ya da numarasını mutlaka içermelidir. Bu konunun önemine binaen lütfen resme başlarken resim kâğıdına en önce bu atıf numaralarını kaydedip SONRA RESMİ ÇİZİNİZ. Resmi eskizden temize çekerken de lütfen önce atıf numaralarını yazınız.

Çizdiğiniz bütün herbaryum örneklerinin etiketi de görünecek şekilde bütün halinde fotoğraflarını çekerek DÖKÜMANLAR kısmından sisteme yükleyiniz.

Resim Boyutları (Teknik çizim, Suluboya)¶

Resimli Türkiye Florası için hazırlanacak resimler için 2 ayrı çerçeve boyutu belirlenmiştir. Ressamlar resimlerini, bitkinin büyüklüğüne göre küçük ya da orta boy ölçüleri kullanarak hazırlamalıdırlar. Büyük boy çerçeve kullanım koşulu*** aşağıda açıklanmıştır.

Baskıda orijinal çizime daha yakın bir görüntü kalitesi elde edebilmek açısından ilk iki ölçü kullanılmalıdır.

Baskı aşamasında, resim fazla küçültüldüğünde, çizgilerin kaybolması, detayların yeterince gözükmemesi gibi sorunlar yaşanmaktadır. Büyük boy ölçü kullandığınız takdirde, yaptığınız çalışmaların küçültülerek basılacağını göz ardı etmeyiniz ve küçüldüğünde nasıl gözükeceğini lütfen düşününüz.

Sayfa Düzeni¶

Etiket Aşağıdaki gibi hazırlanmalıdır;

• Bitkinin Türkçe Adı / Latince adı / Etiket numarası mutlaka yazılmalıdır.

• Çizimlerin alt kısmında bitkinin adı ve etiket numarası yazılmalıdır.

• Çizilen bitki kısımlarının tek tek maddeler halinde yazılması

Resim boyutu¶

Kurşun kalem ile çizilen çerçeveyi uygun bir şekilde kullanmak önemlidir.

Yapılan çizimler bu çizgi sınırına kadar gidebilir, hatta bu çizgilere yakın bir şekilde yerleştirilen çizimler, baskıda daha uygun gözükecektir.

Çizilecek örnek, sayfaya sığmayacak kadar büyük ise, örnekte göründüğü gibi, bu sınır çizgilerine kadar devam edebilir.

Ölçeklendirme¶

Göz kararı çizim yapmaktan kaçınılmalıdır. Yapılan çizimlerin kesin kurallarla belirlenmiş bilimsel bir gerçekliği yansıtması gerekliliği gözardı edilmemelidir. Zira görsel materyalle yazarın bitkinin betiminde sunacağı veriler tutarlılık içinde olmalıdır. Çizimlerde bitkinin genel görünümü gerçek boyutunda, daha büyük ya da daha küçük çizilebilir. Asıl olan uygulanan ölçünün “bar” ile çizilen kısımların hemen yanında gösterilmesidir. Ağaçlar gibi büyük bitkilerde, genellikle karakteristik özellikleri yansıtan bir dal resmedilir. Ancak bitkinin tüm hali bitkinin karakteristik özelliği açısından önemli ise, küçültülerek, resim alanının uygun bir kısmına yerleştirilebilir.

Çizimini ayrıca yapmak üzere gerekli görülen tüm kısımlar (çiçek, meyve vs.) ayrı ayrı ve yapılan büyütme ya da küçültme oranında ölçeklendirilmelidir. Çizim üzerinde yapılan ölçeklendirme gösterimleri kurşun kalemle yapılmalıdır! Bitkinin (çiçek, meyve, dişi organ, erkek organ, kozalak gibi) kısımları kağıt üzerinde mantıklı bir dağılımda yerleştirilmelidir. Yani kağıt üzerinde bitki kısımlarının dağılımı anlaşılır bir örüntüde olmalı, kafa karıştırıcı olmamalıdır. Unutulmamalıdır ki kısımların ayrı ayrı çizilmesinin asıl amacı bitkiyi daha anlaşılır kılmaktır. Bu nedenle çiçek, meyve, dişi organ, erkek organ, kozalak gibi kısımlar çizilirken yapılacak büyütme detayların tam anlamıyla yansıtılabileceği bir oran olarak seçilmelidir.

Çizimler Resimli Türkiye Florası ciltlerinde 17 × 22 cm olarak yer alacaktır. Ciltler için belirlenen baskı ölçüleri bu şekildedir ve bu boyutlarda hazırlanan resimler, herhangi bir küçültme/ büyütme işlemi yapılmadan kitapta yer alacaktır. 17 × 22 cm’lik çerçevede çalışan çizerler için çizgilerin baskıda daha çok kalınlaşması ya da inceleşmesi gibi bir problem söz konusu değildir. Ancak çalışılan bitkinin boyutlarından dolayı bu ölçülere sığdırmakta güçlük çekildiği takdirde, tablo boyutu × 1.5 = 25.5 × 33 cm şeklinde büyütülebilir. Bu resimler de kitapta 17 X 22 cm boyutunda basılacaktır. Bu durum teknik çizimde çok küçük detayların kaybolmasına sebep olabilirken, özellikle suluboya çalışmalarda yapılan resimlerin daha boyutlu ve daha derin gözükmesine sağlayabilir. Diğer taraftan özellikle teknik çizim yapacak çizerlerin baskı boyutunun 1.5 ve özellikle 2 katı (2 kat çalışmak gerekliliği doğar ise öncelikle sanat editörlerine danışılmalıdır) çalıştıkları taktirde kullandıkları kalem ucunun büyüklüğüne dikkat etmeleri şattır. Zira 17 × 22 cm’lik bir tabloda çizim yaparken en ince uçlu rapido kalemler uygunken 34 × 44 cm yani 2 katı tabloda ince uçlu rapido kalem kullanımı iyi bir tercih değildir.

17 × 22 cm’lik çizim alanında hazırlanan çizimler dışındaki tüm boyutlar baskı aşamasında küçültülecektir. Resimlerinizi büyük ölçülerde kağıtlara çalışacaksanız (×1.5, ×2), deneme aşamasında fotokopi yoluyla yaptığınız büyütme oranında küçülterek sonucu test etmeniz yol gösterici olabilir.

Bar metodu¶

Resminizde yer alan bitkinin bütün kısımları, yapılan büyütme ya da küçültme oranında “BAR” kullanılarak ölçeklendirilmelidir. Resim alanı içerisinde (çerçeve içinde) yapılan ölçeklendirme gösterimleri kurşun kalemle bastırmadan hafifçe yapılmalıdır. Resim alanı dışında (çerçevenin hemen altında), bitki kısımları belirtilerken, bu kısımların büyütme ve küçültme oranları x2, x10 vs. şeklinde yazılmalıdır.

• Birebir çizilmişse: 1 cm uzunluğunda bar çizilir, yanına 1 cm yazılır.
• x2 kat büyütme yapılmışsa: 1 cm bar çizilir, yanına 5mm yazılır.
• x3 kat büyütme yapılmışsa: 12 mm bar çizilir, yanına 4 mm yazılır.
• x4 kat büyütme yapılmışsa: 12 mm bar çizilir, yanına 3 mm yazılır.
• x5 kat büyütme yapılmışsa: 1 cm bar çizilir, yanına 2 mm yazılır.
• x6 kat büyütme yapılmışsa: 12 mm bar çizilir, yanına 2 mm yazılır.
• x8 kat büyütme yapılmışsa: 16 mm bar çizilir, yanına 2 mm yazılır.
• x9 kat büyütme yapılmışsa: 18 mm bar çizilir, yanına 2 mm yazılır.
• x10 kat büyütme yapılmışsa: 10 mm bar çizilir, yanına 1 mm yazılır.
• x14 kat büyütme yapılmışsa 14 mm bar çizilir, yanına 1 mm yazılır.
• x15 kat büyütme yapılmışsa 15 mm bar çizilir yanına 1 mm yazılır.
• x20 kat büyütme yapılmışsa 1 cm bar çizilir yanına 0,5 mm yazılır.
• x40 kat büyütme yapılmışsa 12 mm bar çizilir yanına 0.3 mm yazılır.

Küçültme için ölçü-bar örnekleri

• /2 küçültme için 1 cm bar çizilir yanına 2 cm yazılır.
• /3 küçültme için 1 cm bar çizilir, yanına 3 cm yazılır.

Herbaryum Örneğinden Çizim¶

Çizim kuru örnekten yapılıyor olsa da çizim bitkinin doğadaki halini yansıtmalıdır. Bu nedenle yapılan çizim Flora’da anlatılanlar, varsa bitkinin fotoğrafları kullanılarak ve cins yazarının rehberliğiyle canlı haline yakın bir şekilde resmedilmelidir. Amacımız bitkinin temel karakterlerini değiştirmek değil, varolanı doğru bir şekilde aktarmak ve yapılandırmaktır. Kimi herbaryum örnekleri zarar görmüş olabilir. Örneğin, çiçeği kopmuş, yaprakları kırılmış, meyvesi eksik vs. Bu tür durumlarda 1’den çok herbaryum örneği kullanılabilir ya da yazarın sunacağı fotoğraftan faydalanılabilir. Ancak kullanılan her bir herbaryum örneğinin numarası çizimin altında belirtilmelidir. Tercihen tek bir herbaryum örneği üzerinden çalışmak daha uygundur.

Hacim/Gölgelendirme¶

Bitki ve kısımlarına hacim vermek üzere yapılan gölgelendirme çalışmasında abartıdan kaçınılmalı, yapılan gölgelendirme bitkinin karakterlerini perdelememelidir.

Bitkinizi açıklamak için çok gerekli değil ise, koyu çalışmalardan, gereksiz noktalamalardan kaçınınız!

Resimlerinizin, sade, anlaşılır olmasına dikkat edip, karmaşık gösterimlerden kaçınmaya çalışınız.

Kompozisyon¶

Yapılan çizimler her ne kadar öncelikle bilimsel doğruluğu bakımından değerlendirilecek olsa da, tıpkı bir kompozisyon yazımında giriş-gelişme-sonuç bölümlerinin olması gerektiği gibi çizimleri yapılan bitki ve kısımlarının da belirli bir düşünce ve plan örüntüsü içinde kağıda aktarılmalıdır. Aynı cinse ait türler benzer kompozisyonlarda hazırlanmalıdır. Gerek teknik kalem, gerekse suluboya çalışmalarında, çizim öncelikle bilimsel doğruluğu bakımından değerlendirilecektir. Ancak kitabın genel örüntüsünün düzenli ve anlaşılır olabilmesi için, ciltlerde yer alacak bütün çalışmaları, mümkün olduğunca ortak bir düzene oturtmamız, ortak bir dil oluşturmamız gerekmektedir.

Bu konudaki ilk adım, aynı cinse ait türlerin benzer kompozisyonlarda hazırlanmalarıdır. Bunu sağlamak için lütfen aynı cinsi çalışan diğer ressam arkadaşlarınızla iletişimde kalarak, birbirinizle fikir alışverişinde bulunmak ve özellikle sistemde cinsin onaylanmış çizimlerine bakarak daha önce yapılmış çizimlere bakmak yardımcı olacaktır.

Eğer bitki TEKNİK KALEM ile çiziliyorsa, tabloda istenenler¶

Bitkinin genel görüntüsü¶

Buradaki amacınız bitkiyi okuyucuya en iyi şekilde anlatmak olduğu için, o bitkinin karakteristik özelliklerini yansıtan, ideal örnek seçilmeli ve bu doğru açıdan çizilmelidir. Eğer elinizde var olan örnek, ideal örneğe yakın değil ise, gerekli kısımları düzelterek çalışabilirsiniz. Örneğin; bitkinin hastalıklı, yada kırılmış bir yaprağını, düzgün bir şekilde resmetmek; seçilen bitki örneğinde aşırı yapraklanma varsa, ve bu durum sizin, bitkinin diğer kısımlarını anlatmanıza, göstermenize / görmenize engel oluyorsa, yaprakların seyrekleştirilmesi; seçilen örnekte yapraklar ideal durumda ancak çiçek kurumuş, formu bozulmuş ise, bunun yerine başka bir örnekten alınan düzgün formlu çiçek kullanılması gibi. Bitkinin tekbir herbaryum materyali üzerinden çizilmesi en çok tercih edilen yöntemdir. Ancak bunun yapılamadığı durumlarda başka örneklerden kullanılan bitki kısımları mutlaka not edilmelidir. Örneğin, bitki AEF 1276 nolu herbaryum örneğine dayandırılarak çizilmiştir. Ancak meyveler NGBB 1532 nolu örnekten faydalanılarak tamamlanmıştır gibi.

Bitkinin genel görüntüsü çalışılırken, canlı örnek kullanma şansınız varsa, bitkinin doğal duruşunu, tabloda daha iyi açıklayabilirsiniz.

Çizim kuru örnekten çalışılıyor ise, fotoğraftan ve varsa çizilmiş diğer örneklerden faydalanılarak, bitkinin genel görünüşünün 3 boyutlu, canlı haline en yakın şekilde resmedilmesi gerekmektedir. Kimi herbaryum örnekleri zarar görmüş olabilir, örneğin, çiçeği kopmuş, yaprakları kırılmış, ya da bitki uzun olduğundan dolayı katlanarak kurutulmuş olabilir, bu gibi durumlarda çiziminiz için birden fazla herbaryum örneği kullanılabilir ya da yazarın sağlayacağı fotoğraftan yararlanılabilir. Birden fazla örnek kullanarak bu çalışmayı yapıyorsanız eğer, kullanılan bütün örneklerin etiket numaraları kaydedilmelidir. Tercihen çizimler tek bir herbaryum örneğine dayandırılmalıdır.

Bitkinin detayları, kesit çalışmaları¶

Bitkiyi tanımlayıcı belli özelliklerin okuyucuya daha iyi anlatılması için, bitkinin belli kısımları mikroskop altında büyültülerek, açıklayıcı bir şekilde resmedilmelidir. Bitkinin hangi kısımlarının tabloda yer alacağı, yazarın karar vereceği bir durumdur. Ancak yazarın çizilmesi gereken bitki kısımlarına karar verirken gereksiz parçaların tabloda resmedilmesinin önüne geçmesi önemlidir.

Bitkinin istenen gerekli bütün kısımlarının eskiz çalışmaları hazırlandıktan sonra, kompozisyon üzerinde çalışmalar yapılmalı bu konuda başlangıç olarak Sanat Editörlerine danışılmalıdır.

Tablonun ağırlık merkezini aşağıda tutmak için, bitkinin kesit çalışmaları, mümkünse kağıdın aşağısına doğru yerleştirilmelidir.

Bitkinin karakterisitik özelliklerini bozmayacak şekilde, bitkinin genel görünüşü, resim alanına sığacak şekilde, kenarlarından kesilebilir.

Daha küçük bir detay çalışılıyorsa, alttaki görselde olduğu gibi, yuvarlak (ya da kare) içine alınarak kesit çalışması yapılabilir, bu detayların hangi kısmın büyültülerek çalışıldığı, bir çizgi yardımı ile gösterilebilir (lütfen ok kullanmayınız). Bu yuvarlak/kare ve çizgiler teknik kalem kullanılarak yapılabilir.

Tercihen, bitkinin kesitleri, tablonun alt tarafına yerleştirilmelidir. Bu tablonun ağırlık merkezini aşağıya taşıyarak daha dengeli görünmesini sağlayacak. Bunu sağlamak kompozisyonunuzun genel görünüşü açısından el verişli değil ise diğer çözüm yollarınada gidilebilir.

Bitkinin birbiriyle aynı kısımlarını yan yana koymaya dikkat etmelisiniz.

Bitki çalışmaları SULUBOYA ile hazırlanıyorsa eğer, tabloda istenenler;¶

Bitkinin genel görüntüsü¶

Yine buradaki amacınız, bitkinin genel görüntüsünü yansıtan ideal örneği kullanmaktır. Canlı bitki örneğinden çalışılmalıdır. Bitki örneğiniz çok elverişli değil ise, fotoğraftan yararlanılmalıdır. Ancak bitkinin genel görünüşünü sadece fotoğraftan çalışmayınız, bilimsel hata yapma olasılığınız çok yüksektir. Yine aynı şekilde anlatılan ideal örneği resmetmek için, uygun olmayan kısımlar çıkarılıp/uygun olan obje(çiçek, yaprak, meyve vs.) ile değiştirilerek ideal örneğe ulaşılabilir. Örneğin, yaprakların ucu kurumuş ve bu gerçekten resminize estetik katacak bir görünüş verecekse, resminizde bunlara yer verebilirsiniz, ancak bu durumu bütün yapraklara uygulamanız (gerçekte öyle olsa bile) bitkiyi yanlış anlatmanıza sebep olacaktır. Bu gibi deformeleri estetik kaygıyla resminizde yer vermek istiyorsanız bunu makul şekillerde, resmin karakteristik özelliğini yitirmesine izin vermeden yapmalısınız.

Bitkinin detayları, kesit çalışmaları¶

Suluboya resimlerde, elzem değil ise bu kesit çalışmalarını en azda tutmaya çalışacağız. O cinsin teknik kalem olarak çizilmiş diğer türleri ile yapılan açıklama yeterli değil ise bu kesit çalışmalarına yer verilebilir, ancak sade ve öz çizimler elde edilmeye çalışılmalıdır.

Malzeme¶

Resimli Türkiye Florası ressamlarının ihtiyaç duyduğu temel gereçler Resimli Türkiye Florası tarafından temin edilmektedir. Kullanılan malzemenin uygunluğu çalışmalarımızın sağlıklı ilerleyebilmesi ve sonuç vermesi açısından son derece önemlidir.

Teknik¶

Resimli Türkiye Florası için hazırlanan teknik kalem çizimleri, mümkün olduğunca sade ve yalın olmalıdır. Noktalama ve gerekli görüldüğünde, çizgiler kullanılabilir. Gereksiz noktalama, koyu tonlanan çalışmalardan kaçınılmalıdır.

Mürekkebe su karıştırılarak yapılan çalışmalar, baskıda silindiği ve diğer kısımlarla uyumsuz göründüğü için tercih edilmemelidir. Tek kullanımlık rapido kalemler ve isographlar içerdikleri mürekkeplerin uçucu olması, renklerinin farklı olması nedeniyle kullanılmamalıdır.

İkinci cilt baskısından sonra, yapılan bazı çalışmaların baskı kalitesinin düşük olduğunu farkettik. Buna neden olan olumsuz deneyimlerimizi sizlerle paylaşmak isteriz:

• Teknik kalem çalışmalarında su karıştırılarak yapılan çizimler (rapido ile) baskıda kurşun kalem gibi, yanlışlıkla oluşmuş lekeler gibi görünüyor ya da tamamen kaybolur. Sonuç olarak istenmeyen sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Lütfen teknik kalem için kullandığınız mürekkeplere su karıştırmayınız. Fırça ile, rapido mürekkebine su karıştırılarak yapılan uygulamalar da aynı sıkıntılı sonuçlara neden olmaktadır. Lütfen bu tür tali yollara sapmayınız.
• Fazla koyu yapılan çizimler (fazla noktalama, koyu çizgiler) baskı aşamasında bir miktar açılsa de diğer resimlere oranla istemediğimiz kadar koyu ve diğer resimlere göre kopuk görünmekte ve kitaptaki bütünlüğü bozmaktadır. Lütfen çok koyu çizimler yapmayınız. Standartlarımıza uymayan çizimler kabul edilmeyecektir.
• Çizimler baskıda küçültüldüğünde (büyük boy çerçeve kullanıldığında), detaylar yok olmaktadır. Büyük resim boyutları kullanıldığınızda detayları yeterince büyüttüğünüzden ve kalın uçlu rapido kalem kullandığınızdan emin olunuz!